In dit hoofdstuk hebben we het alleen over het eerste punt: het aanleren van een nieuw gedrag, dit uitlokken, creëren, mogelijk maken. De kat is zich van geen kwaad bewust, loopt happy rond en nu gaan we haar iets nieuws leren door middel van een hulpmiddel, de clicker.
Met deze techniek die ‘clickertraining’ heet, gaan we later in het hoofdstuk Gedragsproblemen ook aan de slag maar dan vanuit een ander uitgangspunt.
Regels van clickertraining
Voor we aan onze voorbereiding beginnen om te trainen, overloop ik nog een paar belangrijke zaken en regels tijdens het trainen, waar we moeten bij stilstaan alvorens te starten.
Jij bent aansprakelijk
Eerst en vooral, als je kat op een of andere manier niet doet wat jij verwacht, is er maar één iemand aansprakelijk en dat ben jij. Je kat is een dier en als ze niet begrijpt wat jij bedoelt, dan moet jij een andere manier vinden om het haar duidelijk te maken. Binnen een training bestaat er niet één bepaalde manier om iets te doen. Er zijn verschillende technieken zodat je kan experimenteren, maar JIJ bent verantwoordelijk voor de uitkomst. En met ‘andere manieren’ bedoel ik niet luider spreken!
Voorbereiding is helft van het werk
Ten tweede, je begint nooit aan een training zonder voorbereiding. Je zorgt voor de juiste beloning, de juiste setting, de juiste tools en zorgt er ook voor dat je het juiste moment voor de kat uitkiest en haar ritme probeert te volgen. Daarnaast schrijf je voor jezelf eerst een kort stappenplan uit, zodat je goed voorbereid begint. Een stappenplan bestaat uit alle stapjes die jij denkt te gaan zetten om je kat een bepaald gedrag aan te leren. Zo zorg je ervoor dat je tijdens het trainen niet afgeleid raakt of per ongeluk op iets anders begint te trainen ‘omdat het zo schattig is’, of ‘omdat het toch wel leuker is’ dan het originele gedrag dat je wilde aanleren. Dit is verwarrend voor je kat.
Krijg ik het gratis? Please?
Katten die getraind worden, zijn erg innovatief en zullen er alles aan doen om hun beloning gratis te krijgen. Ze vertonen subtiele stress-signalen omdat ze aan het nadenken zijn en proberen om er met minder dan het gevraagde vanaf te geraken. Nu moet je af en toe extra streng zijn. Als je stappen in je training aan maken bent, geef dan niet toe aan een gedrag dat overeenkomt met dat van 2 stappen geleden! Dan denkt je kat ‘Aha, dit is dus ook genoeg, meer hoef ik niet te doen’. Je kan in een training wel eens afwisselen van moeilijkheidsgraad, maar blijf wel consistent opbouwen.
Subtiele stress is normaal
Wanneer je begint te trainen, voelt je kat een lichte vorm van frustratie. Jij hebt namelijk een beloning die zij wil, ze moet daar iets voor doen maar ze heeft nog niet helemaal door wat exact er verwacht wordt. Ze moet dus ‘nadenken’. Dit herken je door geeuwen, uittrekken, schudden van de vacht, kleine trekjes in de vacht op de rug, heel snel likken aan de poot of aan de basis van de staart, kleine tonglikjes aan de lippen enz. Laat haar gewoon doen en als het langer dan 30 seconden duurt, vraag haar dan even iets anders dat gemakkelijker is, zodat je haar niet ‘verliest’ omdat het te moeilijk wordt.
Apart trainen
Probeer zoveel mogelijk met je katten apart te trainen. Als er andere katten in de buurt zijn, is dit erg afleidend, zowel voor jou als voor je kat. Als de katten erg gestresseerd zijn omdat ze niet bij elkaar kunnen, kan je ze ook samen trainen door ze gelijktijdig zaken te laten doen zoals op een bepaalde plaats zitten of iets ondergaan zoals een pootje aanraken. Probeer echter zo weinig mogelijk deuren te sluiten om te kunnen trainen want je weet hoe lastig katten daarvan kunnen worden. We willen hen ook nooit opsluiten, ze mogen altijd wegwandelen wanneer ze dat willen. Een training is ALTIJD vrijwillig en plezant.
Geduld hebben
Trainen met een kat betekent dat je heel veel geduld moet hebben. Het is voor 2 mensen die dezelfde taal spreken soms al zo moeilijk om te communiceren, laat staan voor 2 mensen die allebei een andere taal spreken. Kan je je voorstellen hoe vermoeiend het moet zijn voor je kat om te begrijpen wat jij wil? Dit is een uitdaging en een leerproces, en dat vraagt heel veel geduld. Train dus alleen op momenten waarop jij je ook goed in je vel voelt, want je wil je frustratie niet op je kat uitwerken.
Focus
Leg je mobiele telefoon in een andere kamer en op vliegtuigstand, schakel de tv uit, sluit Facebook af, hang een sok op de deurknop en focus je volledig op je training. Het is belangrijk, zowel voor jou als voor het leerproces bij je kat. Hoe meer stimuli er in de omgeving aanwezig zijn, hoe moeilijker voor haar om associaties te leggen.
Je kat = gezond
Als je begint te trainen met je kat, moet je er zonder fout voor zorgen dat ze niet ziek is, want pijn zorgt ervoor dat je kat niet (goed) kan leren. Ze is dan bezig met haar pijn en staat er niet voor open om te leren. Wanneer je met een trainingstraject bezig bent, is de training op zichzelf ook een goede test om te zien of ze zich niet goed voelt. Een zieke kat heeft geen zin om te komen trainen, dus dat kan bij jou een alarmbel laten afgaan. Scheelt er iets met haar? Moet je naar de dierenarts?
Je kat = goed gevoed
De kat moet goed gevoed zijn, maar luister even naar wat ik daar exact mee bedoel. We halen nooit haar dagelijks eten weg om haar ervoor te laten werken. Nooit. We zorgen er dus voor dat ze haar dagelijkse voeding altijd gezond en natuurlijk ter beschikking heeft en om te trainen gebruiken we lekkere extraatjes, iets wat ze niet nodig heeft om te overleven. Wij willen dat ze vrijwillig komt trainen omdat zij dat wil, niet omdat ze moet. Wat we wel kunnen doen, wat haar meer zin geeft om te trainen, is niet vlak voor een training haar een lekker bord natvoer geven. Het helpt uiteraard niet als ze helemaal voldaan is .
Je kat = voelt zich veilig
Daarnaast is het belangrijk dat je kat een fijn gevoel heeft bij jou als trainer. Dit wil zeggen dat je goed begrijpt dat training = 24/7. Je kat moet je helemaal vertrouwen, dus vermijd onaangename handelingen op andere momenten zoals het oppakken zoals een baby, pijnlijk kammen, lastige pilletjes geven, klitjes in haar vacht uittrekken, oogjes proper maken. Laat dit eventueel doen door iemand in huis die wel weet hoe je dat zo stressloos mogelijk kan doen, zodat de kat bij jou geen onnodig onvoorspelbaar gevoel krijgt. Ben je alleen en moet jij dus deze zaken doen? Probeer dan zo stressloos mogelijk te werk gaan.
Wij zijn er klaar voor, jij ook? Hopelijk heb je intussen veel zin om met je katje aan de slag te gaan! Eerst bekijken we nog een beetje theorie. Hier gaan we!
Voorbereiding van een trainingstraject met je kat
Eerst gaan we even voorbereiden. Wat hebben we nodig vooraleer we kunnen starten?
Een veilige plaats in huis waar de kat zich goed voelt
Zoek een plek in huis waar de kat zich goed voelt. Dit kan op de grond maar liefst eigenlijk in de hoogte, op een tafel of op een kast. Zo forceer je haar om zich nog meer op haar gemak te voelen, maar volg hier de individuele voorkeur van je kat.
Een eigen plekje
Haal een nieuw placematje in huis dat je gebruikt om de kat op te laten zitten tijdens je training. Wat voor mij goed werkt zijn placemats die niet van plastic zijn, dus liefst iets met een beetje reliëf dat niet koud aanvoelt. Zorg ervoor dat je er een hebt voor elke kat afzonderlijk en laat ze afwisselen in vorm en kleur. Elke kat heeft dus een eigen matje dat er anders uitziet dan dat van de andere kat.
Een beloning
Onze beloning is een superbelangrijk onderdeel van een training. Het moet iets zijn dat de kat van nature leuk en/of lekker vindt. Voedsel is hier het gemakkelijkste. Je moet ervoor zorgen dat dit iets extra lekker is, en dat is voor elke kat anders. De meeste katten doen het geweldig met de doorsnee snoepjes, bij anderen moeten je wat langer experimenteren, maar je vindt altijd wel iets.
Mijn persoonlijke favorieten zijn vloeibare snacks en Viyo (hier heb je lepeltje voor nodig), kippenwit en zure room. Bespreek uiteraard altijd even met de dierenarts wat oké is voor je kat want als je straks dagelijks gaat trainen, wil je niet dat ze dikker wordt.
Een ander soort voer kan ook goed werken. Haal een paar staaltjes bij de dierenwinkel of de dierenarts met een andere smaak van kwaliteitsvoer en gebruik dat om te trainen. Je kat vindt het gewoon leuk om eens iets anders te proeven. Je kan ook snoepjes en gewoon voer mengen. Het is belangrijk dat ze deze beloning geweldig vindt, anders is ze niet geïnteresseerd in wat je haar probeert te leren.
Een ‘bridge’
Dit is jouw hulpmiddel dat tijdens de training aan je kat één boodschap doorgeeft wanneer ze dit hoort. Het is kort, krachtig en een niet voor interpretatie vatbaar signaal zonder verschil in intonatie tussen verschillende trainers (jij, je man of vrouw, kinderen, kattenoppas) en betekent: “Dat, dat daar, datgene dat je nu net deed of aan het doen was, toen je dit geluidje hoorde afgaan, dat is wat ik wil dat je doet, dat is wat ik je opnieuw wil zien doen, dat is wat jij moet doen om je beloning te krijgen.”
Bij clickertraining is de ‘bridge’ logischerwijs de clicker. De clicker is dus geen commando. We gebruiken de clicker louter om te communiceren met onze kat, om haar duidelijk te maken wat we precies van haar willen. We gebruiken het clickgeluid nooit om haar naar ons te lokken of te roepen. We gebruiken de clicker enkel binnen een aanleerfase om nieuw gedrag aan te leren en als middel om de kat iets effectief en sneller aan te leren. Wat er ook gebeurt, de click wordt ALTIJD gevolgd door een beloning. Ook als je per ongeluk op je clicker gaat zitten en hij afgaat, als je clickt terwijl je kat iets verkeerds doet enz. ALTIJD!
En als je je afvraagt of je de clicker of de beloning na verloop van tijd kan weglaten, denk dan even na over het volgende. Wat zou je baas op het einde van de maand mogen weglaten? Een aanmoedigend woordje zoals ‘Goed zo, dat is het!’ of je loon? Inderdaad, liefst behouden we het allebei maar als het echt niet anders kan, behouden we de beloning (= je loon) en kan je de click (= “Goed zo!”) na de aanleerfase weglaten, het is een hulpmiddel tijdens de training.
De beloning blijven we dus wel meestal geven. Zeker bij katten, anders sturen ze al snel hun kat . De beloning hoeft niet altijd een snoepje te zijn, het kan in de uitvoerfase ook zeker een knuffel of speelmoment zijn.